Hoe werkt prikkelproof in de praktijk?


Een jaar terug besteedden we aandacht aan het boek 'Prikkel Proof Plan' van Kim Vervuurt, medisch pedagogisch zorgverlener op de Kind- en jongerenafdeling van het Zaans Medisch Centrum. Omdat ze dagelijks te maken heeft met ouders die moeite hebben om hun (huil)baby rustig in slaap te laten vallen, schreef ze een boek. Met tips voor thuis, die ook op het kinderdagverblijf heel bruikbaar zijn, zo blijkt uit de vele positieve reacties van de pedagogisch coaches die er samen met de pedagogisch medewerkers en locatiemanagers actief mee aan de slag gingen. En graag vertellen wat de Prikkel Proof-tips in de praktijk hebben gebracht.

Bewustwording

“De eerste slag was al snel gemaakt”, vertelt een van de pedagogisch coaches. “Met het doorlopen van de praktische tips uit het boek van Kim ontstond bewustwording over de manier van werken en hoe je met een andere aanpak meer rust kunt creëren, voor de baby’s en voor jezelf. Waar een pedagogisch medewerker voorheen soms de eerste vermoeidheidsignalen bij een baby niet of te laat opmerkte, doordat ze bijvoorbeeld bezig was met het verschonen of aankleden van andere kinderen, ziet ze - nu ze er op let - ineens hoeveel verschil het maakt als je kleine gedragsveranderingen bewust in de gaten houdt. Zodat je er direct op kunt inspelen als je ziet dat het tijd is voor een slaapje. En er vervolgens ook echt de tijd voor neemt om de baby in alle rust en met een vast ritueel in bed te leggen. Het liefst met hetzelfde ritueel als thuis. Daarom is het belangrijk om de ouders hier nadrukkelijk bij te betrekken. Daar waar dat gebeurt, ervaren ouders dat als heel positief.”

Veel pedagogisch medewerkers gaven aan, dat de tip om niet meer tegen het kind te praten als het in bed ligt, geen oogcontact meer te maken en alleen een hand op de buik te leggen voor het veilige gevoel ook heel goed werkt. “Je voelt het kind ontspannen en ziet het langzaam in slaap vallen. Daarbij is het wel belangrijk dat je zelf ook rustig bent, bezig in het ‘hier’, en niet met je gedachten al bij de volgende taak”, zoals een collega het verwoordde. Dat is fijn voor de baby en voor jou, omdat je ziet dat je de baby ook echt kunt helpen door jouw manier van doen.

De uitdagingen

Het is op een kinderdagverblijf natuurlijk wel anders dan thuis. Je moet je aandacht verdelen. En op de slaapkamer liggen meerdere kinderen tegelijk. Daardoor is het minder rustig dan thuis en zijn er meer prikkels. Wat als het ene kind huilt voor het in slaap valt? Grote kans dat een ander kind daarvan wakker wordt, zeker als je volgens de tips uit Prikkel Proof Plan een paar keer naar binnen loopt om de baby te kalmeren.

Het kan ook lastig zijn om het bedritueel consequent te volgen, als een kind maar een keer per week naar de dagopvang komt en ouders het thuis anders doen. Als een baby gewend is om overdag in een draagzak op de borst in slaap te vallen of bij de ouders in bed slaapt. En ouders daaraan vast willen houden, omdat zij dat prettig vinden. Het advies in dat geval: gewoon doorgaan met jouw aanpak. Uiteindelijk werkt het!

Tips vanuit de praktijk

De collega’s die met 0-jarigen werken, zijn over het algemeen heel positief over de handvatten die het boek van Kim Vervuurt geeft. Ze hebben ook een aantal tips om de dingen die in de praktijk lastig kunnen zijn, op te lossen. Wat vaak wordt genoemd, is het belang van een goede taakverdeling binnen het team. Zodat de collega die een baby naar bed brengt, ook de rust voelt om daar echt tijd voor te nemen.

Ouders bij de intake al meenemen in onze werkwijze om baby’s rustig in slaap te laten vallen, zie je ook geregeld terug in de reacties. Als je ouders uitlegt, dat eventuele problemen met het in slaap vallen van hun baby verholpen of zelfs voorkomen kunnen worden door rust en regelmaat, thuis en op het kinderdagverblijf, zijn ze eerder bereid om mee te werken. Zeker als ze beseffen welke positieve gevolgen het heeft. Ook voor hun eigen nachtrust!

Natuurlijk zijn er ook dingen waar de collega’s van Kwaliteit nog mee aan de slag kunnen. Zoals de dagritmekaart in het boek van Kim, die op sommige punten afwijkt van ons eigen beleid op het gebied van veilig slapen. Of het verzoek om een dagritmekaart te maken speciaal voor het kinderdagverblijf, met een aparte versie voor een horizontale en een verticale groep, waar het drukker is en de hele dag meer prikkels zijn. Voor auteur Kim de tip om de doelgroep van het boek, baby’s van 0 tot 5 maanden, te verbreden naar 0 tot 24 maanden. Want de handvatten uit het boek zijn ook geschikt voor oudere kinderen. Met hier en daar een aanpassing naar de leeftijd.

Goede tips, die we ook zeker teruggeven aan Kim, net als alle positieve reacties over de toepasbaarheid van het boek op het kinderdagverblijf.

Meer info

  • Het boek ‘Prikkel Proof Plan’ van Kim Vervuurt, medisch pedagogisch zorgverlener op de Kind- en jongerenafdeling van het Zaans Medisch Centrum. Met handige tips aan ouders/verzorgers hoe ze een baby van 0 tot 5 maanden die veel huilt, kunnen helpen om rustig in slaap te vallen. Achterin het boek staat een handig dagoverzicht met een voorbeeld van een dagritueel voor de baby.
  • Kiddo, Hét vakblad voor pedagogisch professionals, interview Kim Vervuurt “Zo breng je baby’s die veel huilen tot rust
  • Artikel ‘Zo help je baby’s rustig in slaap vallen’, nieuwsbrief kwartaal 3, 2019
  • Op het Serviceportaal vind je een kennisitem over Prikkel Proof en ons Protocol Veilig Slapen, versie 3.1, mei 2020.
  • In ProActive vind je een folder over Veilig Slapen, die je ouders kunt meegeven.