Tip van coach Lizzy: rust en rituelen


Pedagogisch coach Lizzy werkt nu bijna een jaar met ‘prikkelproof’ in divisie Zuid. Ze ziet mooie resultaten: “Baby’s huilen niet als we ze in bed leggen, ze slapen binnen tien minuten en ze slapen langer door.”

Baby Julian bijvoorbeeld. Hij was een maand of 4. En vaak heel onrustig. “Dan zat hij in zijn wipstoel heel hard te huilen. Moe natuurlijk, maar als je hem in bed legde, viel hij helemaal niet in slaap. In Konnect konden we precies zien hoeveel hij wakker was. Regelmatig langer dan twee uur, zagen we. Dat is lang voor zo’n jonge baby.” Op een dag is Lizzy er gewoon een tijd naast gaan zitten om gericht te observeren samen met pm’er Saskia.

Verbluffend

“Saskia hoorde Julian op een gegeven moment een beetje jengelen en zag hem in zijn ogen wrijven. ‘Dit zie ik normaal gesproken niet, omdat ik veel te druk bezig ben,’ realiseerde ze zich ineens. ‘Ja, ik ga naar hem toe als hij echt hoorbaar huilt, maar dan is het te laat.’ Toen hebben we met zijn ouders over een vast ritueel gesproken. Dat werkte voor Julian enorm goed. Echt een wereld van verschil. De pm’er was ook verbaasd. ‘Hij ligt nog even wakker in bed, maar is dan rustig,’ zei ze. ‘En tien minuten later nog steeds.’ En in plaats van zijn gebruikelijke hazenslaapje, sliep Julian een uur later nog.”

Het geheim van prikkelproof? “Rust en rituelen,” vertelt Lizzy enthousiast. “Je moet de signalen leren herkennen en kinderen op tijd in bed leggen. Ik denk dat het heel goed is om hieraan te blijven werken, want de resultaten zijn verbluffend. Ik kan je nog veel meer mooie voorbeelden geven.”

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Deze vermoeidheidssignalen wil je niet missen. Want een baby die oververmoeid is, slaapt minder goed.
• Bleek worden
• Gapen
• In oogjes wrijven
• Jengelen
• Drukker worden
• Wegkijken
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Taakverdeling

Omdat Lizzy haar carrière zelf ook op de groep begon, kent ze de uitdaging voor pedagogisch medewerkers als geen ander. “Het is druk. Er is op sommige momenten echt ontzettend veel te doen. Maar juist dan is het belangrijk om afspraken te hebben gemaakt met je collega’s, een duidelijke taakverdeling. Zodat je de eerste verschijnselen van vermoeidheid niet mist en je de ruimte hebt om ongestoord te werken. Want even snel de telefoon opnemen tijdens het bedritueel, is natuurlijk funest.”

Meer rust

Hoe zorg je dat een baby niet overprikkeld raakt op een volle groep? Kijk eens naar de inrichting van de groep, de box en de slaapkamer én naar jezelf. Lizzy: ‘”Ben jij gehaast? Of lukt het je om te vertragen?” En dat bedoelt Lizzy letterlijk. Je doet alles langzamer. Je praat kalm of neuriet zachtjes. Zo hou je rekening met de reactietijd van de baby. Die heeft echt even nodig om je te kunnen blijven volgen. Op deze manier breng je jouw haast niet over op het kind tijdens het contact en de verzorging. Dat geeft rust.

En wat betreft de inrichting: “Een baby heeft nog geen 'prikkelfilter' en krijgt alle indrukken in één keer binnen. Dus prikkelproof betekent ook een rustige omgeving. Eén of twee speeltjes in de box is voldoende. En de babygym? Alléén als je die bewust inzet: op heuphoogte van het kind, zodat hij ook weg kan kijken en maximaal 10 minuten. Ook van de slaapkamer maak je een frisse, rustige plek, waar ieder kind een eigen plekje heeft. En waar het ongestoord in slaap kan vallen. Heb je wel eens echt geluisterd naar dichtvallende deuren, schuivende stoelen en dergelijke? Tot slot lijkt de slaapkamer misschien de plek bij uitstek voor opslag, maar voor de kinderen is dat dus niet prettig. En bovendien onveilig, als je bijvoorbeeld denkt aan brandgevaar.”

Voorspelbaarheid

Een vertrouwd, voorspelbaar bedritueel is voor baby’s heel fijn. Lizzy: “Het gaat erom dat je dingen steeds op dezelfde manier en in dezelfde volgorde doet. Een ritueel dus. Dat werkt niet direct, want een baby heeft maar zo een week nodig om hieraan te wennen. Je moet dus blijven herhalen en volhouden. Dat werkt beter dan steeds iets anders te proberen. Als je collega’s en de ouders thuis hetzelfde doen, kun je samen echt een verschil maken. Dat is niet alleen fijn voor jou en de ouders, want het brengt rust, maar vooral voor het kind natuurlijk. Want tijdens de slaap ontwikkelen baby’s zich. Ze groeien, geven alle indrukken een plekje en er worden letterlijk nieuwe verbindingen in de hersenen aangelegd.”

Het bedritueel

Wat écht gaat werken, verschilt natuurlijk per kind. Maar er zijn wel dingen die baby’s over het algemeen prettig vinden. “Neem de tijd,” zegt Lizzy. “Vijftien minuten is helemaal niet gek. Ga bijvoorbeeld eerst even een boekje lezen voor het naar bed brengen. Iets rustigs natuurlijk, bijvoorbeeld met alleen zwart en wit. En verschoon de baby daarna heel rustig, met die vertraging waar ik het net over had. Ook kun je het bedje strak opmaken. Dan voelt het een beetje zoals in de baarmoeder. En slaan ze zich niet zo snel wakker. Een doekje met de geur van de moeder kan rust geven. En ik leg vaak mijn hand op de borst of de buik. Dan beweeg ik een paar minuten mee met de ademhaling, laat dan los en ga uit de kamer. Als de baby vijf tot tien minuten jengelt, is dat oké. Het is soms een manier om wat spanning kwijt te raken. Maar overstuur huilen is iets anders, dan ga je er natuurlijk naartoe.”

Troostritueel

Enthousiast praat Lizzy verder: “Hoor je de baby na vijf of tien minuten nog? Ga dan rustig naar binnen, laat de lamp uit en laat het kind in bed liggen. Oogcontact en praten doe je zo weinig mogelijk. Leg je hand op het buikje of strijk zachtjes over het voorhoofd. Van boven naar beneden. Zo laat je voelen dat je er bent. En langzaam herhaal je het laatste deel van het bedritueel. Even meebewegen met je hand op de borst of het buikje en dan rustig loslaten en de kamer verlaten.”

Lizzy gelooft in de prikkelproof-methode: “Het is echt mooi om samen met de pedagogisch medewerkers naar de kinderen te kijken. Observeren, ervaring uitwisselen, een plan maken, volhouden en zie daar: verrassende resultaten. Dit is precies wat mijn werk nu zo ontzettend leuk maakt!”

Heb je hier vragen over? De pedagogisch coach is er ook voor jou!